شیخ ابوالحسن خرقانی (352_425 ه.ق)
شیخ ابوالحسن می گوید:برهمه چیزی کتابت بود،مگربرآب.اگرگذرکنی بردریا،ازخون خویش کتابت کن تا آن کس که درپی تو درآیدداند،که عاشقان ومستان وسوختگان رفته اند...
داغ کن - کلوب دات کام
داغ کن - کلوب دات کام

مسجد متصل به مقبره که از فضا های بزرگتری برخوردار بوده به شکل مخروطی و بصورت کشیده و دارای کاشی های پر نقش و نگاری بوده است که در بازسازی دهه 50 به جز محراب ، مابقی مجموعه تخریب شده است

محراب فعلی جهت نمایاندن قبله ساخته نشده است بلکه دراویش و عرفا جهت اجرای مراسم و مناسک دینی خاص خود در این خانقاه گرد می آمدند و مراسم مذهبی خود را به جای می آوردند

برخی گفته اند محراب را به این خاطر محراب می گویند كه درآن جا محاربه وجنگ شیطان وهوای نفسباعقل است ونیز چون آدمی باید در چنان جای خود را ازشغلهای دنیوی وتفرقه خواطر دور سازد لذا به آن محراب می گویند . محراب مكانی است كه مخصوص عبادت باشد چه از مسجد وچه از خانه

محراب در مساجد نه تنها در محور بنا،بلكه در مسیـری عرفانی قـرار دارد كــه مستقیماً به مكه منتهی می شود و نمادی از كعبه را به نمایش می گـذارد،محـوری كه به منزلـة عقربة قطب نمایی بود كه قطب اسلام را بی وقفه به مؤمنان نشان می داد.

در حدیث قدسی آمده است: همانا مساجد خانه های من در روی زمینند، همان گونه که ستارگان برای اهل زمین می درخشند، مساجد نیز برای اهل آسمان درخشش دارند.رسول گرامی اسلام (ص) فرموده است: ریاض الجنه المساجد. (مسجدها، باغ ها و بستان های بهشتی اند). و در جای دیگر می فرماید: روز قیامت همه زمین ها از بین می روند مگر مساجد که پیوند به هم باقی می مانند.

مجموعه ی آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی دارای دو بخش مسجد و مقبره می باشد . که در دو فضای جداگانه ولی متصل به هم قرار دارند. مسجد متصل به مقبره که از فضاهای بزرگتری برخوردار بوده به شکل مخروطی و بصورت کشیده و دارای کاشی های پر نقش و نگاری بوده است که در بازسازی دهه 50 به جز محراب مابقی مجموعه تخریب شده است.از کلام شیخ در تذکره الاولیا و نور العلوم چنین مستفاد می شود که خود شیخ مسجدی برپا کرده است.

یک روز خدا به من ندا کرد : هر ان بنده که به مسجد تو درآید گوشت و پوست وی بر آتش حرام گردد و هر آن بنده که در مسجد تو دو رکعت نماز کند ، به زندگانی تو و پس از مرگ تو ، روز قیامت از عبادان خیزد

حتی شیخ ابوالحسن در این مسجد از شیخ ابوسعید ابوالخیر استقبال و با یکدیگر مجلس مشترکی داشتند

یکی از مریدان از شیخ پرسش کرد تفاوت مسجد تو با دیگر مساجد در چیست ؟ شیخ پاسخ داد :" اگر به شریعت گیرید همه راست است و اگر به معرفت گیرید سخن آن شرح ها دارد. و من دیدم که از مسجد های دیگر نور برآمد و به آسمان شد و بر این مسجد قبه از نور فرود برده اند و به عنان آسمان در می شد  و آن روز که این مسجد بکردند من درآمدم و بنشستم ، جبرئیل بیامد ، علمی سبز بزد تا به عرش خدای و همچنین زده باشد به قیامت"

محراب عنصر اصلی معماری مساجد است که در واقع جز لاینفک مسجد به شمار می رود و در واقع محراب محل عروج و وصول به خدای یکتا و حرب و جدال با شیطان است. انسانی که در این مکان می ایستد در واقع نوعی حضور در برابر حضرت حق به حساب می آید و به مراقبه نفس خویش می پردازد که در واقع نوعی معراج معنوی است

 محراب فعلی آرامگاه شیخ ابوالحسن  با اختلاف 45 درجه از  قبله اصلی و از دوره سلجوقیان به جای مانده که به دلیل اهمیت آن در فهرست آثار ملی به شمار 645 به ثبت رسیده است . این محراب دارای گچبری زیبایی به خط ثلث  است که در یک کادر بزرگ مستطیل شکل قرار گرفته که ابعاد آن تقریبا یک متر و نود سانتی متر در سه متر و سی و پنج سانتی متر می باشد.این محراب از یک حاشیه یزرگ تشکیل شده است که در قسمت سمت راست و چپ آن کلامی از شیخ خرقانی به زبان فارسی گچبری شده که آن اینست:

" علی شیخ گفت قدس الله روحه قبله پنج است کعبه قبله مومناست و بیت المعمور قبله فرشتگانست و ... وعرش قبله دعاگویانست و حق قبله جوانمردان و دوستان است . واما قلب قبله خاصان است.

در مورد عدد پنج گفته اند که : پنج عدد انسان طبیعی است و نخستین عددی است که از جمع زوج و فرد حاصل آمده است و در اشکال گیاهی به صورت گلبرگ ها و برگها تحقق می یابد و بنابراین عده ای آنرا عددی بنیادی می دانند

البته بخش هایی از نوشته های محراب دردهه های قبل از بین رفته ، که گروهی از مردم به علت باورهای غلط بخش هایی از کتیبه را به باور آنکه اگر تکه هایی از گچ آنرا با آرد مخلوط کرده و بصورت نان میل کنند ، حاجتشان برآورده می شود و اعتقاد به این شیوه غلط باعث از بین رفتن بخش هایی در کتیبه ی محراب فعلی در آرامگاه شیخ گردیده است

به هر حال آنچه مسلم است محراب فعلی جهت نمایاندن قبله ساخته نشده است بلکه دراویش و عرفا جهت اجرای مراسم و مناسک دینی خاص خود در این خانقاه گرد می آمدند و مراسم مذهبی خود را به جای می آوردند. در کتاب نورالعلوم شیخ اشاره ای به برگزاری نماز جماعت کرده است و حتی با وجود قبله ی دیگری در قسمت جنوبی مجموعه که به قول معمرین در ساخت و ساز آرامگاه در سال 1350 تخریب و حتی شاید قسمتی از آن در دل دیواره مشرف به فضای مقبره مانده باشد

در همین زمینه شایان توجه است که در گزارش باستان شناسان میراث فرهنگی که در سال 1378 به بررسی و تعیین حریم محدوده ی باستانی آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی پرداخته بودند نیز قابل توجه است . در قسمتی از این گزارش آمده است :

" ... در محل قبله در کنج دیوار که دارای شمشه بندی جدید است اقدام به برداشت لایه های گچ در عمق 10 سانتی متری نمودیم تا اگر چنانچه محرابی وجود داشته باشد اثری از آن بیابیم که پس از برداشت لایه های گچ به خشت چیده شده برخورد کردیم.که سطح برداشت را وسیعتر کرده که باز هم خشت چیده شده بود و پس از برداشت خشت ها در پشت آن به بدنه دیوار که دارای اندود گچ بود رسیدیم ودر کنارش یک ردیف آجر راسته چینی شده بود و به نظر می رسید که این آجر چینی مربوط به طاق محراب باشد ...

 شیخ ابوالحسن خرقانی با اندرز و نصیحت بنا داشته است که از راه معرفت نفس راه های وصول به خداوند را به انسان تعلیم دهد و حقانیت ان را نشان دهد:

"و گفت از خلقان بعضی به کعبه طواف کنند و بعضی به آسمان بیت المعمور وبعضی به گرد عرش و جوانمردان در یگانگی او طواف کنند"

" و گفت کله سرم عرشست و پایهای تحت الثری و هر دو دست مشرق و مغرب و گفت راه خدای را عدد نتوان کرد چندان که بنده است بخدا ، راهست به هر راهی که رفتم قومی دیدم گفتم خداوندا مرا به راهی بر که من و تو باشیم و خلق در آن نباشد ، راه اندوه در پیش من نهاد گفت : اندوه بار گرانی است ، خلق نتوان کشید ....

راجع به نحوه ی شکل گیری فعالیت های عرفانی و ارتباط مسجد و آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی " آن ماری شیمل" توضیح روشنی دارد ، که تا حد زیادی در مورد مسجد و آرامگاه شیخ خرقانی مطابقت دارد:

در زمانی که طبقات صوفیه به تدریج پدیدار می شدند ، مرکز فعالیت های عرفانی آنان دیگر خانه یا مغازه پیر و مرشد نبود بلکه این مراکز جدید خانقاه خوانده می شد ...... این مراکز عرفانی به صورت مجزا اما متصل به یک مسجد ساخته می شدند ، همچنین این مراکز در اطراف مکان مقدسی که اولین ولی این سلسله یا گروه در انجا دفن شده بود ساخته میشد ....

محراب و قبله در فرهنگ شیعی معنا و کاربرد خاصی دارد به ویژه برای انسان هایی که از زمان و مکان فاصله می گیرند و در جوار معبود ، ماوا می گیرند و به لقاء الله نائل می شوند:

                          هر که را اسرار حق آموختند                                 مهر کردند و دهانش دوختند

حدیثی از رسول خدا بر پیشانی طاقنمای محراب مسجد شیخ خرقانی نقش بسته:

"قال النبی (ع) المصلی یناجی ربه " گفت : نمازگزار خدا را می خواند . ودلیل دیگری که به آن اشاره خواهد شد معماری قبله حکم می کند ، که محل محراب و فضای حاشیه ان عبادتخانه ای بوده است که از زمان شیخ و حتی بعد ازآن به عنوان نیایشگاه مورد بهره برداری قرار می گرفته است . به هر حال این مجموعه تاریخی از معماری ارزنده ای برخوردار است که در حال حاضر بخش اعظم آن به استثنای محرابی که ذکر شد تخریب شده است .

 





نوع مطلب :
برچسب ها : محراب ارامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی، محراب، شیخ ابوالحسن خرقانی، قلعه نو خرقان،
لینک های مرتبط :

دوشنبه 10 خرداد 1395
دوشنبه 10 خرداد 1395 10:41 ق.ظ
عزیزم تا حالا یه لیست جالب از متنوع ترین وبلاگ ها رو داشتی؟ می خوای ببینی؟ کافیه بهم سر بزنی
دوشنبه 10 خرداد 1395 10:40 ق.ظ
عزیزم تا حالا یه لیست جالب از متنوع ترین وبلاگ ها رو داشتی؟ می خوای ببینی؟ کافیه بهم سر بزنی
دوشنبه 10 خرداد 1395 10:40 ق.ظ
عزیزم تا حالا یه لیست جالب از متنوع ترین وبلاگ ها رو داشتی؟ می خوای ببینی؟ کافیه بهم سر بزنی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 31 تا 33
درباره وبلاگ


" شیخ ابوالحسن خرقانی " در شهری به نام قلعه نو خرقان با جمعیتی بالغ بر 4000 نفر در 20 کیلومتری محور شاهرود - آزادشهر آرمیده است. مجموعه آرامگاه با توپوگرافی جالب و جذاب به صورت باغ ایرانی است و نهر آبی از کنار آن روان است و در کنار آن مکانی برای استراحت گردشگران در نظر گرفته شده است . درمرکز مجموعه بنای آرامگاه و مسجدی منسوب به شیخ ابوالحسن واقع است. محراب این مسجد که متعلق به دوره ایلخانی است از جمله مهمترین بخش های بنا بوده و تنها محرابی است که رو به مغرب ساخته شده ...

شیخ ابوالحسن بر سر در خانقاه خود چنین نوشته بود «هر که در این سرا در آید نانش دهید و از ایمانش مپرسید ، چه آنکس که به درگاه باریتعالی به جان ارزد البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد»
امروزه این گفتار بشر دوستانه ، شعار ملی گردشگری کشورمان است.

Telegram: https://telegram.me/mr6599
facebook.com/kharghani.ir


مدیر وبلاگ :
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
فرم تماس
نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
امکانات دیگر
کلیه حقوق این وبلاگ برای شیخ ابوالحسن خرقانی (352_425 ه.ق) محفوظ است